أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
268
قانون ( فارسى )
ريزش كرده علامت بدحالى نبود و سياهرنگ و بدبو بود ، بيشتر جاى اميد در بهبودى است . ساير مواد ريزش كرده - در هر رنگ و شكلى باشند - ممكن است نويد شفا يافتن و سبك شدن بيمارى باشند . پس كسانى كه طبيبند و كوشش مىكنند كه اين نوع از مواد را از ريزش بازدارند و بند آورند راه خطا مىپيمايند . و از آنها خطاكارتر كسانى هستند كه مىخواهند وسيلهء داروهاى بندآور و گيرنده ، ماده را در جاى خود حبس كنند و از بيرون آمدن آن جلوگيرى نمايند . مىخواهم اين را بدانى ! كه ممكن است در حالتى كه كبد ناتوان است و از عهدهء جدا كردن چيزهاى زايد و ريختنى برنمىآيد ، نمىتواند از پرشدگى جلوگيرى كند . بعدا از سببى نيرو مىگيرد و به كار خود مىپردازد . و يا مادهء جمع آمده و پاكسازى نشده از سببى روىآور آمادگى كامل براى بيرون شدن و ريزش كردن به خارج پيدا مىكند . بندآمدهها باز مىشوند و از فشار مواد بند آمده - كه آزاد شدهاند - مواد ريختنى آسانتر دفع مىشوند . گفتيم گاهى مادهء كيلوسى راه بيرون شدن را در پيش مىگيرد . و اين نوعى حالت اسهالى است كه براى كبد و نزديكان كبد رخ مىدهد . اين حالت اسهالى يكى از سببهاى زير را دارد : 1 - نيروى جاذبهء غذا در كبد ناتوان است . 2 - راهبندان در كبد روى داده است . 3 - ورم در قسمت گود كبد سر برآورده است . 4 - راهبندان يا ورم در وريد باب ( ماساريقا ) پديد آمده است . و ماساريقا از اثر راهبندان كه رخ داده است ، نه ياراى كشيدن غذا را دارد نه حتى مىتواند غذاى تحويل گرفته را به صورتى تغيير دهد . و ما اين نوع راهبندان ماساريقايى را در بحث از رودهها شرح خواهيم داد . و خواهيم گفت كه اگر در علاج چنين حالتى اهمال شود و زود به دادش نرسند ، سبب پژمردگى و ناتوانى بيمار مىشود ؛ و اگر مادهء گير كرده در راهبندان همچنان ماندگار و زندانى باشد ، بلنديها را به بادكردگى مبتلا مىسازد ، بالاترها را آزار مىدهد و نفستنگى را سبب مىشود . دربارهء مادهء كيلوسى گفتيم شايد يكى از سببهايش نوعى حالت اسهالى است كه از اثر راهبندان در ماساريقا باشد . حال به خود مادهء كيلوسى كه احيانا راه خود را گم مىكند و رو به خارج مىآيد بپردازيم : مادهء كيلوسى زياد است و نيروى جاذبهء كبد ياراى كشيدن همگى آن را ندارد ، بخشى را كه لازم دارد به سوى خود مىكشد و اكثريت ما زاد بر احتياج دست نخورده مىماند . اين از اندازهء طبيعى بيشتر شدن مادهء كيلوسى از چيست ؟ - شايد سبب زيادهروى معده در اشتهاى غذا باشد و غذا را بسيار بيشتر از حد بايسته در خود بپذيرد . كه از غذاى بيش از اندازه كيلوس بيش از اندازه به سوى كبد فرستاده مىشود ، كبد فقط سهم مناسب براى خود را مىپذيرد و بقيه پشت در مىماند . اين ما زاد راه هر گدارى را بيابد پيش مىگيرد . گفتيم مادهء ريزش كرده ممكن است به رنگ آبى باشد كه گوشت در آن شستهاند ، سبب آن : 1 - نيروى تغييردهنده و جداكننده كه در كبد است ناتوان شده است و مادهء آبى را كاملا از خون جدا